BY Stathis Trachanatzis & Vangelis Lagos Την τελευταία δεκαπενταετία στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των οικονομικών πολιτικών των κυβερνήσεων γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτα .Περιορισμός των κοινωνικών επιδομάτων ,μεί …

Walton Pantland

BY Stathis Trachanatzis & Vangelis Lagos

Την τελευταία δεκαπενταετία στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των οικονομικών πολιτικών των κυβερνήσεων γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτα .Περιορισμός των κοινωνικών επιδομάτων ,μείωση των κοινωνικών αγαθών, μεγαλύτερη ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων μέσα από την flexicurity, μείωση, ή στην καλύτερη περίπτωση πάγωμα των αυξήσεων στους μισθούς και αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης, εφαρμόστηκαν σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ταχύτητες επιβολής των μέτρων αλλά και τα ποιοτικά η ποσοτικά χαρακτηριστικά αυτών των δυσμενών αλλαγών για τους εργαζόμενους, σίγουρα διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Το αμερικάνικο «κοινωνικό» μοντέλο έχει πατήσει το πόδι του στην Ευρώπη για τα καλά.

Ακόμη και στο πλαίσιο της Αμερικανοποίησης του Ευρωπαϊκού μοντέλου, τα μέτρα–σοκ  που ελήφθησαν στην Ελλάδα τα τελευταία 2 χρόνια, παρά τις 30 γενικές και τις εκατοντάδες κλαδικές η τοπικές απεργίες που πραγματοποιήθηκαν είναι πρωτοφανή όχι μόνο για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και παγκόσμια: ποτέ και πουθενά στο κόσμο δεν επιβλήθηκαν τόσο σκληρά οικονομικά μέτρα εναντίον ενός ολόκληρου λαού.

Η πολιτική της εξαθλίωσης του λαού

Με κοινωνική έρημο, μπορεί να συγκριθεί σήμερα η Ελλάδα μετά τον σφαγιασμό των εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων των εργαζομένων που αποφασίστηκε από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή  Επιτροπή με τη σύμφωνη γνώμη και την ενεργό υποστήριξη των ελληνικών κυβερνήσεων της τελευταίας διετίας. Η κοινωνική και ανθρωπιστική καταστροφή που βιώνει σήμερα η Ελλάδα δεν οφείλεται μόνο στα ίδια τα μέτρα που της επιβλήθηκαν ούτε μόνο στη βιαιότητα της εφαρμογής τους μέσα σε ένα μικρό χρονικό διάστημα, αλλά επίσης και στο ότι στην Ελλάδα δεν υπήρχαν οι υποδομές και υπηρεσίες κοινωνικής πολιτικής που υπάρχουν σε άλλες χώρες της Ευρώπης με αποτέλεσμα η κατάργηση του αναιμικού ελληνικού πλαισίου των εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων να  βυθίζει άμεσα στην εξαθλίωση εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένων και τις οικογένειές τους.

Για παράδειγμα ενώ στην Ελλάδα έχουμε τα τελευταία 2 χρόνια, και λόγω αυτών των μέτρων που ελήφθησαν, εκτόξευση της ανεργίας που υπερβαίνει το 21%, η κυβέρνηση μειώνει το επίδομα ανεργίας από τα 460 ευρώ στα 360.

Ενώ στην Ελλάδα  τα τελευταία 2 χρόνια έχουμε σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα μειώσεις μισθών από 20% έως 40% ανάλογα τον τομέα οικονομίας και παραγωγής, την ιδία στιγμή οι τιμές των βασικών ειδών διατροφής αυξάνονται συνεχώς. Ταυτόχρονα, αυξάνεται η τιμή της βενζίνης (διπλασιάστηκε μέσα σε ένα χρόνο) αναγκάζοντας τους εργαζόμενους να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο τα μέσα μαζικής συγκοινωνίας των οποίων όμως τα εισιτήρια έχουν αυξηθεί κατά 40%, ενώ τα δρομολόγια έχουν σημαντικά περικοπεί λόγω των πολιτικών μείωσης του προσωπικού των δημόσιων επιχειρήσεων αστικών συγκοινωνιών.

Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια εποχή που αυξάνει η άμεση και έμμεση φορολογία των λαϊκών και μεσαίων εισοδημάτων, ενώ προστατεύονται με κάθε τρόπο όσοι λεηλάτησαν το δημόσιο προϋπολογισμό και εξαπάτησαν τις φορολογικές υπηρεσίες. Αντί να καταπολεμήσουν τη φοροδιαφυγή και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος, οι διεθνείς και ντόπιοι «σωτήρες» της Ελλάδας σχεδιάζουν νέες περικοπές σμισθών και συντάξεων κατά 20% για τον Ιούνιο.

Οι Έλληνες εργαζόμενοι παραδίδονται στο έλεος των εργοδοτών. Οι πρόσφατες αλλαγές στα εργασιακά καταργούν κάθε δυνατότητα συλλογικής διαπραγμάτευσης και σύναψης συλλογικών συμβάσεων και εξαναγκάζουν τους εργαζόμενους να υπογράφουν ατομικές συμβάσεις εργασίας που στοχεύουν σε ακόμη μεγαλύτερες μειώσεις μισθών και στην καταστροφή των εργατικών σωματείων, για τα οποία οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και η σύναψη συλλογικών συμβάσεων αποτελούσαν το κέντρο της ύπαρξης και λειτουργίας τους.

Το κοινωνικο-πολιτικό κόστος της λιτότητας

Ο κοινωνικός ιστός βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης: Ανεργία, αυτοκτονίες, δεκάδες χιλιάδες σε συσσίτια, έξαρση των ψυχικών παθήσεων, μαθητές που λιποθυμούν από την πείνα στα σχολεία, εγκαταλελειμμένα παιδιά σε φιλανθρωπικά ιδρύματα εξαιτίας του ότι οι γονείς τους δεν μπορούν να τους εξασφαλίσουν ούτε τα στοιχειώδη, πολλαπλασιασμός αστέγων και φτωχών που ζουν από τα σκουπίδια, ενώ η εγκληματικότητα του δρόμου για ελάχιστα χρήματα έχει καταστεί καθημερινό φαινόμενο σε πολλά τμήματα του κέντρου της Αθήνας.

Αλλά η πολιτική αυτή καταστρέφει μαζί με την κοινωνία και τη δημοκρατία. Η Ελλάδα και η Ιταλία αντιμετωπίζουν σήμερα οξύ πρόβλημα λειτουργίας της δημοκρατίας, καθώς οι κυβερνήσεις τους δεν έχουν εκλεγεί, αλλά έχουν επιβληθεί από άλλες Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τους τραπεζίτες. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της Ελλάδας, κανένα από τα κόμματα που από την αρχή υποστήριξαν αυτές τις ακραίες αντικοινωνικές πολιτικές  (το σοσιαλδημοκρατικό ΠΑΣΟΚ και το ακροδεξιό ΛΑΟΣ) ή αυτά που τελευταία προσχώρησαν στο μπλοκ της λιτότητας (η συντηρητική Νέα Δημοκρατία) δεν είχαν στα προεκλογικά προγράμματα τους κανένα από τα μέτρα λιτότητας που επέβαλαν.

Αντίθετα, παραχάραξαν τη λαϊκή εντολή που έλαβαν στις εκλογές του 2009 και εξαπάτησαν τους ψηφοφόρους τους, τους οποίους στη συνέχεια χτύπησαν και έπνιξαν στα δακρυγόνα μαζί με τους υπόλοιπους διαμαρτυρόμενους πολίτες, όταν αυτοί οι τελευταίοι άρχισαν να τους καταγγέλλουν ως ψεύτες, κλέφτες και προδότες.

Καθώς η φτώχεια και η αθλιότητα επεκτείνονται, φασιστικές, ρατσιστικές και παραστρατιωτικές οργανώσεις; επιχειρούν να στρέψουν την οργή των πολιτών εναντίον των μεταναστών εργατών στην Ελλάδα. Ο κίνδυνος του αυταρχισμού οξύνεται, καθώς στις επερχόμενες εκλογές υπάρχει το ενδεχόμενο να συμβεί το αδιανόητο: μια καθαρά ναζιστική-ρατσιστική οργάνωση να εισέλθει στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, μετά τις επερχόμενες εκλογές.

Τι σημαίνουν όλα αυτά

Η βιαιότητα των μέτρων δείχνει ότι το πολιτικό-οικονομικό σύστημα στην Ευρώπη, και όχι μόνον σε αυτή, έχει εγκαταλείψει το μοντέλο των περιορισμένων παραχωρήσεων προς την εργατική τάξη προκειμένου να αναπαράγει την εξουσία του. Σήμερα επιχειρεί να λύσει τις εσωτερικές του αντιφάσεις και ανταγωνισμούς συμφερόντων επιχειρηματικών ομίλων, τραπεζών και κρατών μέσα από την πλήρη υποταγή των εργαζομένων και την πλήρη κατάργηση κοινωνικών αγαθών και εργασιακών δικαιωμάτων των εργαζομένων.

Η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων πολιτών απορρίπτει την πολιτική της φτωχοποίησης της κοινωνίας και του ξεπουλήματος της χώρας. Αντιλαμβάνεται ότι η αποκαλούμενη «διάσωση» της Ελλάδας είναι στην πραγματικότητα διάσωση της ιδιοκτησίας των χρεοκοπημένων τραπεζιτών της Ευρώπης, μέσω της ληστείας του εισοδήματος και της καταστροφής των εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων των ευρωπαίων εργαζομένων. Γιατί αυτός είναι ακριβώς ο σκοπός της επιβεβλημένης λιτότητας: η μετακύληση του κόστους διάσωσης των χρεοκοπημένων ευρωπαϊκών τραπεζών σε βάρος της εργασίας, του εισοδήματος,, των συντάξεων, των δικαιωμάτων, ακόμη και της ζωής των λαϊκών τάξεων, ενώ οι τραπεζίτες διατηρούν την ιδιοκτησία των τραπεζών. Αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που  η ΕΚΤ τυπώνει δισεκατομμύρια, τα οποία δανείζει με ελάχιστο επιτόκιο στις τράπεζες, ώστε αυτές στη συνέχεια να τα δανείσουν με υψηλά επιτόκια στα κράτη. Τα δάνεια αυτά βαρύνουν τους ευρωπαϊκούς κρατικούς προϋπολογισμούς και θα αποπληρωθούν από εργαζόμενους και συνταξιούχους. Παντού στην Ευρώπη η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών σημαίνει τη βίαιη μεταφορά εισοδήματος από τους φτωχότερους στους πλουσιότερους.

Ένας διεθνής αγώνας

Η Ελλάδα ήταν μόνο η αρχή, Το μέλλον των ευρωπαϊκών λαών διαμορφώνεται σήμερα στη ρημαγμένη από τη λιτότητα Ελλάδα, αλλά επίσης στην Ιρλανδία, την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, την Ουγγαρία, στις χώρες των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης, όπου οι ΕΕ, το ΔΝΤ και οι τραπεζοκρατικές Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απειλούν ολόκληρες κοινωνίες με ερήμωση.

Τα ελληνικά εργατικά συνδικάτα, παρά τις μέχρι σήμερα ήττες τους και τις τραγικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν, είναι αποφασισμένα να συνεχίσουν και να ενδυναμώσουν τον αγώνα ενάντια στην αυταρχική και πλουτοκρατική Ευρώπη που αναδύεται. Γνωρίζουν ότι η πάλη θα διαρκέσει πολύ, αλλά και ότι ξεπερνά τα σύνορα της Ελλάδας, ή ακόμη και του Ευρωπαϊκού Νότου. Είναι ένας αγώνας που αφορά σε όλους τους ευρωπαίους εργαζόμενους και γι’ αυτό πρέπει επειγόντως να συντονιστεί διεθνώς.

Σ’ αυτή την κατεύθυνση, το USI μπορεί να γίνει ένα ισχυρό εργαλείο και μια σπουδαία ευκαιρία για το συντονισμό των αγώνων των εργαζομένων σε παγκόσμια κλίμακα διεθνοποιώντας την αντίσταση και διαμορφώνοντας την απάντηση της εργασίας απέναντι στον παγκόσμιο νεοφιλελευθερισμό. Δημιουργεί έναν νέο χώρο κινητοποίησης και συνεργασίας και ένα πλαίσιο που θα ενδυναμώσει τα εργατικά συνδικάτα στην πάλη τους. Τα ελληνικά εργατικά συνδικάτα μπορούν να διαδραματίσουν έναν σημαντικό ρόλο μοιραζόμενα την εμπειρία τους και κινητοποιούμενα μαζί με τις οργανώσεις των εργαζομένων σε διεθνές επίπεδο.

Πριν να είναι πολύ αργά.

Πριν το «ελληνικό πείραμα» γίνει εξαγώγιμο στις άλλες χώρες της Ευρώπης.

Στάθης Τραχανατζής

Αντιπρόεδρος Εργατικού Κέντρου Αθήνας (ΕΚΑ)

Βαγγέλης Λαγός

Κοινωνιολόγος


This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial License.
Author avatar

Walton Pantland

South African trade unionist living in Glasgow. Loves whisky, wine, running and the great outdoors. Walton did an MA in Industrial Relations at Ruskin, Oxford, and is interested in how trade unions use new technology to organise.

Read All Articles